TarihiYer - Mekan

Nişancı Mustafa Paşa Camii

Yapım ve Yenileme:

1543 Mimar Sinan tarafından yapılmış, 1729 ve 1780 yangınlardan büyük zarar görmüş, ikincisinden sonra yapı zeminden başlayarak ve büyük ölçüde yenilenerek günümüzdeki görünümünü almıştır. En son 1973 yenilenerek cami ibadete açılmıştır. Zamanında Nişançılar Camii olarak’ta adlandırılmaktaydı.

Maps Adresi:

41.04132394120127, 28.93039105905791

Ulaşım, Nasıl gidilir;

Araba ile Eyüpsultan’dan Yeniyol caddesi Nimet sokağından Nişancı meydanında kalıyor.

Haliç köprüsü istikametinden geliniyorsa Otakçılar çıkışı Flatofisi karşı sokağından, Nişancı meydanında kalıyor.

Açık Adres: Nişancı Mustafa Paşa Caddesi Eyüpsultan – İstanbul Türkiye

Eyüpsultan’da yer alan Mimar Sinan’a ait eserlerden birisi de yine semte ismini veren Nişancı Mustafa Paşa Cami’dir. Ziyaretgâh merkezine uzak kaldığı düşünüldüğünden geniş halk tabakaları tarafından pek fazla bilinmez. Bugün kendi halinde, mütevazi bir ibadetgâh görünümünde.

Aslında mesafe pek uzakta sayılmaz. Yürüyerek 10-15 dakikalık mesafededir. Kartal yuvası gibi eğimli ve dik bir arazinin tepe konumlandığından gözden ırak gibi görünür.

Evliya Çelebi tarifi ile…

Evliya Çelebi daha sonra şehir surlarının hemen dışında Edirnekapı ve Haliç arasında yer alan üç “varoş“u (Dış Mahalle) sırasıyla anlatır; bunlar Otakçıbaşı, adını III. Murad döneminin ünlü vezirinden alan Nişancı ve Çömlekçiler semtidir.

Otakçıbaşı adı, bundan önceki Topçular semtindeki gibi, Kantinopolis kuşatması sırasında ordu çadırcılarının burada toplanmasından gelir.

(Otağ:Genellikle padişaha ya da yüksek rütbeli görevlilere ait çok büyük ve gösterişli çadır.)

(Otakcıbaşı: Otağ kurmada birinci derece sorumlu görevli)

Sağlığa yararlı bir havası, hoş bahçeleri, iki binden fazla hanesi, dört camisi, on yedi mescidi, altı tekkesi, ve üç hanı vardır. Emir Buhara Camisi ve tekkesi Mimar Sinan tarafından yapılmıştır. Eğri Kapı’ya yaklaşık bin adım mesafede bir yükselti üzerinde yer alır ve Eyüpsultan Kadılığına bağlıdır.

Nişancı yüksek bir tepe üzerinde yer alan yaklaşık üç bin hanesiyle büyük bir mahalledir. Nişancı Paşa Camisi’nin benzeri yoktur ve tarihi Melhem tarafında işlenmiştir. Elli mescidi, dört tekkesi, bir hamamı ve yirmi dükkânı vardır, ancak han yoktur. Eşsiz güzellikteki hamamı (Kanuni) Süleyman Han zamanında Mimar Sinan tarafından yapılmıştır.

Not: Bu hamam ile ilgili tarafımızdan herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Mimari Özellikleri:

Kareye yakın bir plana sahip yapının duvarları moloz taşla örülmüş, üzeri kırma çatı ile örtülmüştür. Cami, geçirdiği yangınlardan büyük zarar görmüş, ikincisinden sonra yapı zeminden başlayarak ve büyük ölçüde yenilenerek günümüzdeki görünümünü almıştır. Yapı iki sıra pencereden ışık almaktadır. Alt ve üst pencere sıraları küfeki taşından düz söveli, alttakiler demir parmaklıklı, üsttekiler revzenli ve içeriden renkli camlıdır.

(Söveli: Kapı ve pencereleri yağmur sularından güvenliğini sağlamak ve yapıların çehresine estetik görünüş vermek üzere kapı ve pencerelerin yan kenarları ile üst kenarlarına oluşturulan yüzeyden dışa doğru çıkıntılı, farklı malzemelerden yapılabilen, estetik görüntülü yapı elemanlarına Söve denir.

(Revzenli; Alçı Pencere)

Harim (Kutsal) mekânının tavanı kare şeklinde ince çıtalarla taksimatlandırılmıştır. Kıble doğrultusunda, kuzey duvarına baştan başa fevkani bir mahfil inşa edilmiştir. Yapının mihrap ve minberi aslına uymayan biçimde yenilenmiştir. Cami doğu, batı ve güney yönünden genişçe bir hazire tarafından kuşatılmıştır.

(fevkâni; eğimli bölgelerde kurulmuş ibadethanelere (özellikle camiler için kullanılan bir terimdir) fevkâni denir. yükseltilmiş, yüksekte olan anlamındadır. Üst katı olan anlamına da gelir. üstteki anlamina gelen farsca kelimedir.)

(Mihrap: Cami ve mescitlerin içinde Kâbe yönünü belirten, yapının o yönündeki duvarında bulunan ve imama ayrılmış olan oyuk ya da girintili yer.)

(Minber: Camilerin içinde, hatibin çıkıp hutbe okuduğu, merdivenli ve yüksekçe, özel yer.)

Mihrap duvarının hemen arkasında baninin mezarı bulunur. Kuzeybatı duvarına dayanan minaresi vardır. Tadilat sonrası şerefeden sonrası taştan örülmüş ve tüm minaret uygun olmayan bir şekilde sıvanmıştır.

(Şerefe: Camilerde, minarenin gövdesini çepeçevre dolaşan, bir insanın dolaşabileceği ende, kenarları korkuluklu, ezan okumaya yarayan yer.)

Yapıyı, sokağın eğimine uygun olarak setler halinde düzenlenmiş bir çevre duvarı kuşatmaktadır.

Caminin kuzeydoğu duvarına bitişik sıbyan mektebi, ve çeşme 18.yy’ ilk yarısında Rami Mehmed Paşa tarafından inşa ettirilmiştir.

Mektebin batıya bakan yanındaki çeşmeyi, II. Mahmud’un kızı Mihrimah Sultanın eşi barok üslupta yenileme yaptırmıştır. Nişancı Camii’ne malesef 1973 yılından sonra mimariye hiç uymayan uslupta bir çok ekleme ve yenilemeler yapılmıştır.

(Barok; Avrupa’da XVI. yüzyılın sonlarında başlayıp XVIII. yüzyılın ortalarına değin süren, güzel sanatlarda şaşırtmayı, görkemi ve göz kamaştırıcılığı yeğleyen bir sanat biçemi)

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 4]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu